Pierwsza zagraniczna edycja Forum Młodych Radców Prawnych, która w tym roku odbyła się w Wilnie, pokazała, jak ważny jest głos młodego pokolenia w rozmowie o przyszłości zawodu. Udział młodych radców prawnych w dyskusji pozwala lepiej uchwycić zachodzące zmiany z perspektywy osób stojących na początku swojej drogi zawodowej. Przez dwa dni uczestnicy pracowali wokół trzech kluczowych tematów – sztucznej inteligencji, legal designu i kierunków rozwoju samorządu – a także spotkali się z litewskimi prawnikami, by wymienić doświadczenia i porozmawiać o realiach wykonywania zawodu w obu krajach.
Spotkanie w Wilnie pozwoliło spojrzeć na wykonywanie zawodu z szerszej perspektywy i porównać doświadczenia młodych prawników funkcjonujących w różnych systemach prawnych. Dwudniowy program skoncentrowano wokół trzech zagadnień szczególnie istotnych dla praktyki zawodowej w najbliższych latach – wykorzystania sztucznej inteligencji, rosnącej roli legal designu oraz kierunków rozwoju współczesnego samorządu radcowskiego.
Organizacją forum zajmuje się Komisja Wspierania Rozwoju Zawodowego, z którą współpracuje Wiceprezes KRRP Jakub Puszkarski. Jak podkreśla, otwartość na nowe perspektywy i aktywność najmłodszego pokolenia radców są dla samorządu impulsem do rozwoju. – Kiedy mówię o samorządzie otwartym na dialog i nowoczesnym, mam na myśli wspólnotę, która potrafi wsłuchiwać się w potrzeby swoich członków, reagować na zmiany w otoczeniu prawnym i społecznym, a także odważnie sięgać po nowe rozwiązania – zarówno organizacyjne, jak i technologiczne. Taki samorząd nie zamyka się w tradycyjnych ramach, lecz stawia na współpracę, transparentność i ciągły rozwój. Forum Młodych Radców Prawnych jest w tym kontekście wydarzeniem szczególnym – to przestrzeń wymiany doświadczeń, świeżych pomysłów i energii, która napędza zmiany. Głos młodych radców jest niezbędny, jeśli chcemy budować samorząd odpowiadający wyzwaniom przyszłości – mówi Jakub Puszkarski.
O idei forum
Forum Młodych Radców Prawnych od lat jest przestrzenią wymiany doświadczeń i wspólnej pracy nad rozwiązaniami ważnymi dla młodego pokolenia radców. Z każdą kolejną edycją wydarzenie zyskiwało coraz bardziej ustrukturyzowany charakter, a uczestnicy koncentrowali się na konkretnych projektach możliwych do wdrożenia w całym samorządzie lub poszczególnych izbach.
To także jedno z nielicznych ogólnopolskich spotkań, które pozwala młodym radcom oderwać się od perspektywy lokalnej i spojrzeć na zawód szerzej – zarówno pod kątem potrzeb środowiska, jak i kierunków jego rozwoju. W tym kontekście zagraniczna edycja forum stała się naturalnym etapem tej ewolucji.
Wilno było więc nie tylko miejscem rozmów o nowych technologiach i komunikacji prawnej, ale także platformą budowania kontaktów i wymiany doświadczeń między środowiskami prawniczymi z Polski i Litwy.
Nowe technologie i sztuczna inteligencja w pracy prawnika
Jednym z tematów tegorocznego forum była rola nowych technologii w wymiarze sprawiedliwości oraz w codziennej pracy radcy prawnego. Zaproszony do udziału w dyskusji Jan Maciejevski, wiceprezes Sądu Rejonowego w Wilnie, przedstawił litewskie doświadczenia związane z wdrażaniem narzędzi opartych na sztucznej inteligencji. Jak wskazuje, AI przestała być wyłącznie przedmiotem testów i analiz – w ograniczonym zakresie funkcjonuje już w praktyce sądowej. Zwrócił także uwagę, że choć na Litwie nie obowiązują jeszcze szczegółowe przepisy regulujące stosowanie sztucznej inteligencji, trwają prace nad określeniem zasad jej bezpiecznego wykorzystania, m.in. poprzez rezolucję Sejmu z maja 2024 r. oraz wytyczne przyjmowane przez poszczególne instytucje publiczne.
Jan Maciejevski podkreślił również potencjalne ryzyka związane z rozwojem technologii: pogłębianie nierówności wynikających z różnego dostępu do narzędzi cyfrowych, osłabienie interakcji międzyludzkich oraz brak empatii i intuicji po stronie algorytmów. – Sztuczna inteligencja nie zastąpi ludzkiej empatii ani intuicyjnego myślenia, które są niezbędne do podjęcia nie tylko prawnie poprawnej, ale także właściwej decyzji – zaznacza Jan Maciejevski. Jednocześnie uspokajał, że obecnie technologia pełni wyłącznie funkcję pomocniczą, dlatego osoby, które nie korzystają z narzędzi cyfrowych, nie są narażone na ograniczony dostęp do wymiaru sprawiedliwości.
W spotkaniu wziął także udział Marcin Ręgorowicz, radca prawny i współzałożyciel N77 Legal oraz N77 Works, który w swoim wystąpieniu skoncentrował się na wpływie technologii na funkcjonowanie kancelarii i model świadczenia usług prawnych, m.in. w zakresie wyceny usług prawnych. – Technologia wpływa na sposób wyceny usług prawnych już teraz. Klasyczne modele rozliczeń, oparte na czasie pracy, stają się coraz mniej adekwatne – mówi Marcin Ręgorowicz.
Podkreślił również, że choć AI może znacząco przyspieszyć wykonywanie wielu zadań, to nie zagraża istocie zawodu radcy prawnego. W jego ocenie kluczowe pozostają wiedza merytoryczna, doświadczenie, zdolność diagnozowania problemów oraz odpowiedzialność za udzielane doradztwo. – Wartość prawnika nie wynika z liczby godzin spędzonych nad zadaniem, ale z jakości rozwiązania, które oferuje. To pozostanie niezmienne – wskazuje.
Temat ten znalazł swoje praktyczne odzwierciedlenie w pracach grupy uczestników zajmującej się nowymi technologiami. – W naszej grupie stworzyliśmy trzy dokumenty i krótki wideoporadnik oparty na rekomendacjach KIRP dotyczących korzystania z AI. Opracowaliśmy praktyczną checklistę obejmującą etapy przed wyborem narzędzia podczas jego użytkowania oraz w ramach nadzoru. Pracowaliśmy z myślą o różnych modelach wykonywania zawodu: od dużych kancelarii po jednoosobowe praktyki – relacjonuje radca prawny Kajetan Makowiec z Warszawy.
W ramach prac powstały także dokument dotyczący dobrych praktyk oraz propozycje postulatów obejmujących kwestie etyczne, szkoleniowe i organizacyjne. Zdaniem uczestników fundamentem odpowiedzialnego wykorzystywania nowych technologii pozostaje zasada, że narzędzia AI mają wspierać pracę prawnika, a nie ją zastępować. – Każde narzędzie technologiczne powinno być traktowane jako wsparcie przy zachowaniu nadzoru człowieka. Sztuczna inteligencja nie zastąpi pracy prawnika – podkreśla uczestnik forum.
Legal design w praktyce radcy prawnego
Drugim obszarem tegorocznego forum była praca nad zagadnieniami związanymi z legal designem. Wprowadzenie do tego tematu przedstawiła Martyna Smaglińska, przewodnicząca Komisji Wspierania Rozwoju Zawodowego KRRP, która wyjaśniła, że legal design to nie tylko narzędzie upraszczania dokumentów, lecz przede wszystkim sposób myślenia o komunikacji prawniczej. – Legal design to podejście łączące prawo, komunikację i projektowanie. Jego celem jest tworzenie przejrzystych, zrozumiałych i przyjaznych użytkownikowi rozwiązań prawnych, opartych na empatii wobec odbiorcy – wskazuje Martyna Smaglińska.
W jej ocenie legal design od dawna nie jest już jedynie modnym hasłem, lecz trwałym kierunkiem rozwoju praktyki prawniczej. Jak podkreśla, zmienia się nie tylko forma dokumentów, ale też podejście do relacji z klientem, oparte na transparentności i partnerskiej komunikacji. – Odchodzi się od hermetycznego języka i zamkniętych, trudnych dokumentów. Dziś prawo ma rozwiązywać realne problemy ludzi, a to wymaga jasnego przekazu i otwartości na odbiorcę – mówi. Wskazała również, że wiele elementów legal designu można wdrożyć w codziennej pracy radcy prawnego bez konieczności ponoszenia szczególnych nakładów. Wymieniła m.in. uporządkowany układ dokumentów, stosowanie krótkich podsumowań, wykorzystywanie grafik tłumaczących procesy czy unikanie nadmiernie urzędowego języka. – To praktyki, które szybko przynoszą wymierne efekty. Klienci lepiej rozumieją treść dokumentów, szybciej podejmują decyzje, a ryzyko nieporozumień jest mniejsze – podkreśla przewodnicząca Komisji. Według Martyny Smaglińskiej uczestnicy warsztatów na ten temat coraz chętniej podchodzą do idei legal designu, a początkowe obawy dotyczące rzekomego „obniżenia profesjonalizmu” ustępują, gdy pojawiają się konkretne, dobrze zaprojektowane przykłady.
Wnioski z praktycznej części prac grupy przedstawił Przemysław Szot, radca prawny i doradca podatkowy z Krakowa. Jak relacjonuje, uczestnicy skupili się na przygotowaniu zestawu dobrych praktyk, który ma pomóc radcom prawnym usprawnić komunikację z klientami. – Naszym celem było stworzenie zbioru zasad, dzięki którym komunikacja z klientem będzie jaśniejsza i bardziej efektywna. Dyskusje w grupie koncentrowały się na perspektywie odbiorcy dokumentów – na tym, by umowy, opinie i regulaminy były zrozumiałe dla adresata i nieprzeładowane specjalistycznym żargonem. Kluczowe jest spojrzenie na dokument oczami klienta. Powinniśmy unikać tekstów przepełnionych terminologią, która dla prawnika jest naturalna, ale dla odbiorcy bywa barierą – wskazuje rozmówca. Zdaniem uczestników najlepszym efektem wdrożenia zasad legal designu jest sytuacja, w której klient rozumie cały otrzymany dokument i może w pełni świadomie podjąć decyzję biznesową.
Samorząd przyszłości
Trzeci obszar pracy podczas forum dotyczył roli samorządu radców prawnych i kierunków jego dalszego rozwoju. Perspektywę prac grupy przedstawiła Dominika Rybowska z OIRP w Łodzi, która podkreśla, że refleksji i wniosków było wiele, a część z nich dotyczy fundamentalnych potrzeb środowiska. – Nasza grupa pracowała nad zagadnieniami dotyczącymi obecnego funkcjonowania samorządu w poszczególnych izbach oraz nad tym, jakie ulepszenia można wdrożyć, aby zachęcić młodych radców prawnych do angażowania się w sprawy samorządu – mówi Dominika Rybowska. – Rozmawialiśmy także o poziomie świadomości prawnej społeczeństwa i o tym, że jako prawnicy mamy obowiązek edukować i wspierać osoby z różnych środowisk.
W podsumowaniu prac uczestnicy wskazali kilka kluczowych kierunków, które – ich zdaniem – powinny być fundamentem nowoczesnego, otwartego i wspierającego samorządu:
- uproszczenie narzędzi i zwiększenie dostępności informacji,
- budowanie kultury współpracy, mentoringu i wzajemnego szacunku,
- wspieranie równych szans, różnorodności i dobrostanu psychicznego,
- rozwijanie kompetencji przyszłości – od komunikacji po wellbeing,
- tworzenie samorządu, który słucha, reaguje i inspiruje.
Spotkanie z prawnikami litewskimi
Drugi dzień forum rozpoczął się na Wydziale Prawa Uniwersytetu Wileńskiego, gdzie uczestnicy rozmawiali z litewskimi prawnikami o trzech głównych tematach wydarzenia w perspektywie międzynarodowej wymiany doświadczeń. Panel moderowała dr Aleksandra Klich, a wśród prelegentów znaleźli się prof. dr Vigitė Vėbraite z Uniwersytetu Wileńskiego, dr Jurgis Bartkus oraz dr Edvinas Meškys, partner w kancelarii Vilys, Meškys & Partners. Wymiana doświadczeń dotyczyła zarówno codziennej praktyki, jak i funkcjonowania organizacji zawodowych, pokazując, że wiele wyzwań w Polsce i na Litwie ma wspólne źródła.
Dlaczego forum ma znaczenie?
Forum Młodych Radców Prawnych to nie tylko praca w grupach i dyskusje o przyszłości zawodu. To także przestrzeń, w której młodzi radcowie mogą spotkać się, wymienić doświadczeniami i spojrzeć na swoją pracę z nowej perspektywy. Uczestnicy zgodnie podkreślają, że wartość forum wykracza poza program merytoryczny – tworzy relacje, inspiruje i zachęca do większej aktywności w samorządzie.
Przemysław Szot zwraca uwagę, że wydarzenie ma realne znaczenie dla rozwoju środowiska. – To połączenie dużej dawki merytoryki z integracją, które przypomina, dlaczego wykonywanie tego zawodu jest przyjemne. Dzięki takim spotkaniom powstają kolejne pokolenia młodych radców, którzy później wspierają prace samorządu także na poziomie krajowym – mówi radca z OIRP w Krakowie. – Jeśli chcemy utrzymać tempo rozwoju naszego samorządu, inicjatywy takie jak forum są po prostu niezbędne.
Kajetan Makowiec z OIRP w Warszawie podkreśla, że forum to także ważne doświadczenie zawodowe, zwłaszcza na początku drogi radcy prawnego. – To były intensywne dni pełne merytoryki i wymiany doświadczeń z radcami z całego kraju. Spotkanie z prawnikami i pracownikami naukowymi Uniwersytetu Wileńskiego pozwoliło spojrzeć szerzej na nasz zawód.
Z kolei Dominika Rybowska, radca prawna z OIRP w Łodzi, zwraca uwagę na znaczenie ogólnopolskiej współpracy i wspólnych standardów. – Takie inicjatywy jak forum są konieczne do budowania sieci networkingowej między radcami z wszystkich izb. To okazja do wymiany doświadczeń, pomysłów i dobrych praktyk, które – naszym zdaniem – powinny być standardem w całym samorządzie – podkreśla Dominika Rybowska.
Forum to think tank i źródło zmiany w samorządzie
Szymon Jelonek
członek Komisji Wspierania Rozwoju Zawodowego KRRP
Forum Młodych Radców zaczęło się w Rzeszowie w 2016 r., następnie przeszło przez siedem polskich miast, a zawędrowało – w ramach IX edycji – do Wilna. Idea jest prosta – wymiana doświadczeń, szczególnie że życie radców prawnych w różnych częściach Polski wygląda inaczej, i sformułowanie postulatów, w jaki sposób samorząd może to życie wesprzeć i ułatwić.
Po pierwsze forum pozwala na szersze spojrzenie na naszą profesję i realia jej wykonywania w różnych częściach Polski, trudno o lepszą platformę dla wymiany takich doświadczeń. Po drugie burza mózgów zawsze przynosi nowe pomysły, które mogą zostać przekute w konkretne projekty, realizowane przez KIRP lub poszczególne izby – takich przykładów jest bardzo wiele, chociażby „Poradnik na start dla młodych radców” czy projektowane zmiany w ustawie przedłużające status aplikanta do momentu złożenia ślubowania radcy prawnego. Po trzecie, patrząc na korzyści z punktu widzenia środowiskowego, obecność na forum, przyczynienie się do powstania jego dorobku i realizacja wypracowanych pomysłów to szansa na budowanie marki osobistej i rozpoznawalności – tego nie da się przecenić. Bycie społecznikiem, osobą zaangażowaną to szansa na rozwój kariery, nowych współpracowników i klientów. Przecież nie wszyscy – choćby w gronie forumowiczów – mamy kancelarie i szukamy pracy, wielu radców, jako prawnicy in-house, menedżerowie prawni, tę pracę dają.
Forum to w istocie think tank i źródło zmiany w samorządzie, a jego cykliczność powoduje, że kolejne grupy forumowiczów sprawdzają, co faktycznie udało się zmienić. To mobilizuje. Jednocześnie forum buduje wspólnotę radców prawnych na poziomie krajowym – a nie ma do tego wielu okazji. Każdy jest częścią swojej izby, współtworzy ją z większym lub mniejszym zaangażowaniem. Czasem łatwo zapomnieć, że jesteśmy też częścią czegoś większego, ogólnopolskiego. Forum o tym przypomina.
Wreszcie na forum tworzy się wspólnota sensu stricto – nawiązują się znajomości i przyjaźnie, które przetrwają dłużej niż status „młodego radcy” 🙂 – na polu samorządowym, ale też zawodowym i prywatnym.
Młodzi radcowie budują kierunek rozwoju zawodu
Martyna Smaglińska – przewodnicząca Komisji Wspierania Rozwoju Zawodowego KRRP
Forum Młodych Radców Prawnych w Wilnie wyraźnie pokazało, jak ważne dla naszego środowiska stają się kompetencje przyszłości – od AI po legal design. Dodatkowo międzynarodowa formuła wydarzenia pozwoliła połączyć wiedzę praktyków i naukowców oraz skonfrontować doświadczenia polskich izb z perspektywą litewskich prawników. Intensywna praca warsztatowa i merytoryczne spotkania udowodniły, że młodzi radcowie świadomie budują kierunek rozwoju zawodu: są otwarci na innowacje, jakość komunikacji prawnej i realne usprawnienia w codziennej praktyce. Tegoroczne forum wzmocniło kompetencje uczestników i stworzyło przestrzeń do kontynuowania wartościowych kontaktów międzynarodowych.
