OBSiL co miesiąc analizuje kilkadziesiąt projektów aktów prawnych i przygotowuje do nich opinie. Poniżej przedstawiamy najważniejsze z nich, przygotowane w okresie styczeń–luty 2026 r.
Opinia do projektu ustawy o zmianie ustawy ‒ Kodeks spółek handlowych (UDER98) z dnia 11 grudnia 2025 r.
Wskazano, że z perspektywy praktyki gospodarczej projekt zasługuje na zdecydowanie pozytywną ocenę. Jednocześnie zaznaczono, że mimo licznych zalet projekt budzi również poważne wątpliwości, a kwestią kluczową jest bezpieczeństwo obrotu prawnego.
Uwagi i propozycje zmian do rządowego projektu ustawy o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu oraz do rządowego projektu ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu
Projektowane akty prawne wprowadzają w Polsce instytucję rejestrowanej umowy o wspólnym pożyciu, skutkującej powstaniem statusu osoby najbliższej w związku. Projekty ustaw ocenione zostały jako niewątpliwy krok naprzód w zakresie regulacji związków partnerskich. Wskazano jednak na luki projektowanej regulacji, a także zasugerowano rozważenie powrotu do koncepcji związku partnerskiego jako formy stanu cywilnego, którą oceniono jako bardziej naturalną na tle obecnie obowiązującego porządku prawnego.
Opinia do projektu ustawy o uregulowaniu praw do gruntów zabudowanych przez spółdzielnie mieszkaniowe, o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw z dnia 9 grudnia 2025 r.
Oceniono, że projekt jest przedsięwzięciem społecznie uzasadnionym, a większość proponowanych w nim rozwiązań zasługuje na aprobatę. Zaproponowano umiejscowienie tych regulacji w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych, jak również korektę niektórych szczegółowych rozwiązań, co przyczyniłoby się do zwiększenia klarowności i poprawności regulacji.
Opinia w przedmiocie projektu rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej (nr w wykazie prac legislacyjnych MSWiA: 1301)
Projekt zasadniczo oceniony został pozytywnie jako regulacja o charakterze wykonawczym, odpowiadająca kierunkowi cyfryzacji administracji publicznej. Jednocześnie zarekomendowano doprecyzowanie podstawy prawnej wyłączenia stosowania art. 217–220 k.p.a. w odniesieniu do zaświadczenia generowanego w Module Obsługi Spraw, rozważenie mechanizmów gwarancyjnych dla przypadków szczególnych związanych z niedostępnością drogi elektronicznej, doprecyzowanie wymogów jakościowych odwzorowań cyfrowych dokumentów oraz uzupełnienie materiałów legislacyjnych o pogłębioną analizę w zakresie ochrony danych osobowych.
Opinia do rządowego projektu ustawy o Wojewódzkich Zespołach Koordynacji do spraw polityki umiejętności (UD347)
Wskazano, że stanowi on istotny krok w kierunku uporządkowania regionalnego systemu koordynacji polityki umiejętności, jak również wzmacnia rolę samorządu województwa w tym zakresie. Cele regulacji oceniono jako zasadne i zgodne z potrzebą lepszego dopasowania oferty edukacyjnej do wymogów rynku pracy. Jednocześnie wskazano, że projekt wymaga doprecyzowania w obszarach: jednoznacznego określenia charakteru prawnego opinii WZK oraz jej skutków, wprowadzenia minimalnych standardów proceduralnych i obowiązku uzasadnienia opinii, ograniczenia uznaniowości w zakresie powoływania członków WZK, wzmocnienia gwarancji przejrzystości i przewidywalności finansowania.
Opinia do projektu ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (druk nr UD283)
Stwierdzono, że projekt nie powinien trafić do Sejmu ze względu na fundamentalne wady. Przede wszystkim wskazano na to, że wyposażenie inspektora PIP w kompetencję do wydawania decyzji stwierdzającej, że umowa cywilnoprawna została zawarta na warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 k.p. powinna być zawarta umowa o pracę, narusza wyrażoną w Konstytucji RP zasadę wolności pracy. Zwrócono uwagę, że istotnym mankamentem projektu ustawy jest to, że w jego świetle decyzja inspektora stwierdzająca istnienie stosunku pracy podlegałaby natychmiastowemu wykonaniu w zakresie skutków, jakie przepisy prawa pracy wiążą z nawiązaniem stosunku pracy, a konsekwencją tego rozwiązania byłyby potencjalne spory, których źródłem byłyby przysporzenia majątkowe uzyskane przez „pracownika” przed prawomocnym zakończeniem postępowania w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy, jeśli doszłoby do uchylenia decyzji inspektora pracy. Ponadto zasygnalizowano, że ta wada projektu w sposób szczególny oddziaływałaby na radców prawnych, bo decyzja inspektora pracy ustalająca, że wykonywana przez radcę prawnego umowa prawa cywilnego tworzy stosunek pracy, prowadziłaby do wyłączenia możliwości pełnienia przez radcę prawnego roli obrońcy ze względu na ograniczenie wynikające z art. 8 ust. 6 u.r.p., a konieczność zaniechania przez takiego radcę prawnego obrony godziłaby w gwarantowane konstytucyjnie prawo do obrony. Zwrócono także uwagę, że szerokie uprawnienia kontrolne inspektora pracy, w tym sporządzanie odpisów, wyciągów z dokumentów, kopii dokumentów w postaci elektronicznej, niosą ze sobą zagrożenie dla prawnie chronionej tajemnicy zawodowej.
Anna Grudzińska
