Najwięcej absolwentów studiów prawniczych w 2025 roku ponownie wybrało aplikację radcowską jako dalszą ścieżkę kariery – wynika z najnowszej analizy Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczącej wyników egzaminów wstępnych na aplikacje prawnicze.
Tegoroczny raport pokazuje, że mimo utrzymującego się od kilku lat spadku liczby kandydatów, zainteresowanie aplikacjami pozostaje wysokie – blisko połowa absolwentów prawa decyduje się na przystąpienie do egzaminu. Wyraźnie widać, że zdobycie uprawnień zawodowych nadal postrzegane jest przez młodych prawników jako kluczowy etap budowania pozycji na rynku usług prawnych. Tym bardziej cieszy utrzymująca się dominacja aplikacji radcowskiej jako najczęściej wybieranego kierunku rozwoju zawodowego.
Z analizy wynika, że aplikacja radcowska niezmiennie cieszy się największym zaufaniem osób wchodzących na rynek usług prawnych. W 2025 roku do egzaminu wstępnego na tę aplikację przystąpiły 2642 osoby. Jest to najwyższy wynik spośród wszystkich aplikacji samorządowych, co potwierdza, że profil zawodu radcy prawnego postrzegany jest jako najbardziej wszechstronny i odpowiadający współczesnym realiom rynku.
Pozytywny wynik z egzaminu uzyskały 1864 osoby, co oznacza zdawalność na poziomie 70,6%. Dane te wskazują na wysoki poziom przygotowania merytorycznego kandydatów rozpoczynających aplikację w okręgowych izbach radców prawnych.
Zainteresowanie aplikacjami
W ostatnich kilkunastu latach w Polsce można zaobserwować wyraźny trend spadkowy w liczbie osób przystępujących do egzaminów wstępnych na aplikacje prawnicze. Jeszcze w 2009 roku egzamin zdawała rekordowa liczba 14 183 kandydatów, jednak od tamtego czasu liczba ta systematycznie malała. W 2022 roku wyniosła 5806 osób, a po niewielkim wzroście do 6058 w 2023 roku, w 2024 roku ponownie spadła do poziomu 5584 zdających, po to żeby w 2025 roku wynieść 5317. Oznacza to, że od kilku lat poruszamy się już w przedziale porównywalnym z początkiem wieku, ale na zupełnie innym rynku – bardziej nasyconym, zdywersyfikowanym i technologicznie zaawansowanym.
Jednym z głównych czynników wpływających na tę tendencję pozostaje malejąca liczba absolwentów prawa. Naturalnie przekłada się to na mniejsze zainteresowanie aplikacjami, ponieważ realnie kurczy się pula potencjalnych kandydatów do egzaminu. Innymi słowy, do drzwi samorządów puka dziś nie tyle mniej chętnych, ile po prostu mniej osób kończących studia prawnicze, a każda wahania w liczbie zdających należy czytać przez pryzmat demografii i „produkcji” absolwentów.
Zmieniają się również zachowania kandydatów. W przeszłości wiele osób zdawało egzaminy na aplikacje wielokrotnie, co zwiększało ogólną liczbę zdających. Obecnie dominują absolwenci bieżącego i poprzedniego rocznika, co skutkuje mniejszą liczbą podejść do egzaminów i niższą frekwencją. W praktyce oznacza to, że egzamin wstępny staje się coraz częściej jednorazową „decyzją pokoleniową”, a nie kilkuletnim projektem złożonym z kolejnych prób korekty nieudanego startu.
Nasycenie rynku prawniczego to kolejny istotny czynnik wpływający na spadek liczby kandydatów. Wiele osób rezygnuje z wyboru tej ścieżki kariery, obawiając się dużej konkurencji oraz ograniczonych możliwości rozwoju w klasycznym modelu kancelaryjnym. Zmiany demograficzne i rosnąca liczba prawników w kraju sprawiają, że część absolwentów prawa poszukuje alternatywnych ścieżek kariery, wybierając np. pracę w sektorze doradztwa biznesowego, compliance, regulacji finansowych, ochrony danych czy technologii prawniczej. Zawód prawnika coraz częściej realizuje się więc „obok” samorządów, a nie wyłącznie w ich ramach.
Sektor usług prawniczych ulega ciągłym przemianom, a rozwój technologii, w tym sztucznej inteligencji, coraz bardziej wpływa na sposób funkcjonowania kancelarii i strukturę rynku. Coraz więcej firm decyduje się na zatrudnianie prawników wewnętrznych, co może ograniczać zapotrzebowanie na tradycyjnych aplikantów w niewielkich kancelariach i indywidualnych praktykach. W efekcie część absolwentów prawa decyduje się na karierę poza klasycznym rynkiem korporacyjnym i samorządowym, wybierając ścieżki, w których formalny tytuł zawodowy nie jest niezbędnym warunkiem awansu.
Dodatkowo, zmieniają się same wymagania zawodowe. Coraz większą rolę odgrywają specjalistyczne umiejętności, takie jak znajomość regulacji międzynarodowych, prawo nowych technologii, ochrona danych osobowych czy prawo rynku finansowego. Studenci prawa często dostosowują swoje ścieżki edukacyjne do dynamicznie zmieniających się potrzeb rynku, inwestując w dodatkowe kwalifikacje, studia podyplomowe, certyfikaty branżowe lub kompetencje miękkie, co nie zawsze wiąże się z koniecznością zdobycia statusu aplikanta. Aplikacja radcowska czy adwokacka przestaje być jedyną domyślną „autostradą” kariery, stając się raczej jedną z kilku równoległych tras.
Mimo spadającej liczby kandydatów, zdawalność egzaminów na aplikacje prawnicze w ostatnich latach utrzymuje się na relatywnie wysokim poziomie. W 2023 roku wyniosła 60,5%, w 2024 roku zwiększyła się do 71,4%, a w 2025 roku wynosi 68,8%. Może to oznaczać, że do egzaminów przystępują osoby lepiej przygotowane i bardziej zdeterminowane, a także że zmniejsza się liczba tych, którzy próbują swoich sił wielokrotnie po wcześniejszych niepowodzeniach. Warto zauważyć, że przy mniejszej liczbie zdających każde wahanie zdawalności przekłada się bezpośrednio na „pokolenie wejściowe” do samorządu – jego liczebność, strukturę i potencjał rozwojowy.
Choć liczba osób przystępujących do egzaminów na aplikacje prawnicze maleje, nie oznacza to spadku ogólnego zainteresowania zawodem prawnika jako takim. Zmieniają się jednak motywacje i ścieżki kariery wybierane przez absolwentów prawa. Rynek prawniczy staje się coraz bardziej dynamiczny, a nowe technologie oraz zmieniające się potrzeby klientów wpływają na sposób funkcjonowania branży i kształt przyszłych ról zawodowych. W przyszłości możemy spodziewać się dalszych przekształceń w sposobie zdobywania kwalifikacji prawniczych oraz w podejściu młodych prawników do wyboru swojej zawodowej ścieżki – zamiast masowego „szturmu na aplikacje” obserwujemy raczej proces selekcji, w którym na egzamin trafiają ci, którzy widzą w samorządzie świadomie wybrany, a nie jedyny dostępny, model kariery.
Mniej kandydatów – więcej radców i adwokatów
Mniej kandydatów na starcie nie oznacza jednak, że zawód radcy prawnego się kurczy – dane z lat 2005–2025 pokazują coś dokładnie odwrotnego. W tym okresie liczba radców prawnych czynnie wykonujących zawód wzrosła z 17 501 do 43 546, czyli o blisko 250%, a liczba radców ogółem z 22 545 do 56 415. Innymi słowy, przy coraz skromniejszych rocznikach przystępujących do egzaminów wstępnych samorząd radcowski urósł do jednej z największych zawodowych korporacji prawniczych w kraju. To napięcie między malejącą liczbą kandydatów a stale rosnącą liczbą radców pokazuje, że gramy dziś na zupełnie innym boisku niż piętnaście–dwadzieścia lat temu: nie chodzi już o „otwieranie bram” zawodu, lecz o mądre zarządzanie rozmiarem i strukturą środowiska, które z fazy dynamicznej ekspansji wchodzi w fazę dojrzałego nasycenia rynku.
W samorządzie adwokackim obserwujemy podobny kierunek zmian: mimo spadku liczby kandydatów na aplikację liczebność zawodu systematycznie rośnie. W latach 2005–2025 liczba adwokatów czynnie wykonujących zawód zwiększyła się z 6179 do 23 613, a liczba adwokatów ogółem – z 8051 do 29 349. W praktyce oznacza to, że dopływ nowych roczników z egzaminów wstępnych następuje obecnie na tle zdecydowanie większej niż 20 lat temu grupy adwokatów wykonujących zawód.
Aplikanci w liczbach
W 2025 roku do egzaminów wstępnych na aplikacje adwokacką, radcowską, notarialną i komorniczą przystąpiło łącznie 5317 studentów z 59 polskich uczelni (28 publicznych i 31 niepublicznych) i z ośmiu uczelni zagranicznych. Egzaminy zdało 3658 osób, czyli 68,8% kandydatów. Natomiast spośród 5833 absolwentów wydziałów prawa, którzy ukończyli studia w 2025 roku, do egzaminów przystąpiły 2853 osoby. Z analizy wynika, że zainteresowanie absolwentów aplikacjami w poprzednim roku wzrosło i wyniosło ok. 49,2%.
Egzaminy przeprowadziło 49 komisji egzaminacyjnych powołanych przy Ministrze Sprawiedliwości w 19 miastach, w tym: 17 dla obszaru właściwości 24 okręgowych rad adwokackich, 23 dla obszaru właściwości 19 rad okręgowych izb radców prawnych, sześć dla obszaru właściwości 11 rad izb notarialnych, trzy dla obszaru właściwości 11 rad izb komorniczych.
Do egzaminów na aplikację radcowską w 2025 roku przystąpiły 2642 osoby. Zdały je 1864 osoby, co stanowi 70,6%. W 2024 roku przystąpiło 2711 osób, zdało je 2001 osób, co stanowiło 73,8%. W 2023 roku do tego egzaminu przystąpiły 2982 osoby, zdały 1804 osoby, co stanowiło 60,5%.
Dla porównania – do egzaminów na aplikację adwokacką przystąpiło w 2025 roku 2097 osób, a zdały je 1483 osoby, co stanowi 70,7% przystępujących. W 2024 roku zdawalność wyniosła 74,2% przystępujących. W 2023 roku zdawalność wyniosła 60,4%.
Do egzaminu wstępnego na aplikację notarialną w 2025 roku przystąpiły 494 osoby, zdało go 260 osób, co stanowi 52,6%. W 2024 roku zdawalność wyniosła 48,5%. W roku 2023 zdawalność wyniosła 54,6%.
Natomiast do egzaminu wstępnego na aplikację komorniczą w 2025 roku przystąpiły 84 osoby, zdało go 51 osób, co stanowi 60,7%. W 2024 roku zdawalność wyniosła 72,9%. W roku 2023 zdawalność wyniosła 87,1%.
Więcej kobiet
Dane ministerstwa potwierdzają utrzymującą się tendencję wyraźnej przewagi kobiet wśród zdających na aplikacje prawnicze.
Spośród przystępujących do egzaminów osób były 3234 kobiety (60,8% zdających) oraz 2083 mężczyzn (39,2% zdających).
Wyniki pozytywne uzyskało natomiast 2171 kobiet i 2083 mężczyzn. Oznacza to jednak, że zdawalność w grupie mężczyzn, która wyniosła 71,4%, była nieco wyższa od zdawalności wśród kobiet – 67,1%.
Największą przewagę kobiet nad mężczyznami odnotowano w przypadku aplikacji notarialnej, gdzie 73,3% przystępujących do egzaminu stanowiły kobiety (362 kobiety wobec 132 mężczyzn).
W przypadkach pozostałych aplikacji przewaga kobiet jest również zauważalna. W przypadku aplikacji radcowskiej do egzaminu przystąpiło 1588 kobiet oraz 1054 mężczyzn. W przypadku aplikacji adwokackiej do egzaminu przystąpiły 1233 kobiety oraz 864 mężczyzn. W przypadku aplikacji komorniczej do egzaminu przystąpiło 51 kobiet oraz 33 mężczyzn.
Pytania łatwe czy trudne?
Analizy Ministerstwa Sprawiedliwości każdego roku są bardzo szczegółowe także w zakresie konkretnych pytań, jakie pojawiały się na egzaminach. W analizie ministerstwa obliczono np. odsetek poprawnych odpowiedzi udzielonych na każde pytanie, każde z pytań przyporządkowano do odpowiedniego zakresu prawa w rozumieniu ustaw samorządowych, obliczono odsetek poprawnych odpowiedzi dla każdego z zakresów prawa, a także wskazano pytania, które były dla zdających najtrudniejsze i najłatwiejsze, oraz zakresy prawa, które były dla zdających najtrudniejsze i najłatwiejsze.
Najłatwiejsze pytanie na egzaminie wstępnym na aplikacje radcowską i adwokacką w 2025 roku, na które poprawnie odpowiedziało blisko 99% zdających na aplikację radcowską i aplikację adwokacką, brzmiało:
Zgodnie z Kodeksem karnym, odpowiada za podżeganie, kto:
A. swoim zachowaniem ułatwia innej osobie popełnienie czynu zabronionego,
B. chcąc, aby inna osoba dokonała czynu zabronionego, nakłania ją do tego,
C. udziela pomocy innej osobie po popełnieniu przestępstwa.
Poniżej prezentujemy także najtrudniejsze pytanie:
Zgodnie z Kodeksem pracy, rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika nie może nastąpić po upływie 1 miesiąca od:
A. zdarzenia uzasadniającego rozwiązanie umowy,
B. uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy, jednakże nie później niż po upływie 3 miesięcy od zdarzenia uzasadniającego rozwiązanie umowy,
C. uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy.
kandydaci na aplikantów adwokackich – 28,3% poprawnych odpowiedzi;
kandydaci na aplikantów radcowskich – 26,3% poprawnych odpowiedzi.
Kto był najlepszy?
Najlepsze rezultaty osiągnęli, podobnie jak w latach wcześniejszych, absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, spośród których egzamin zdało 88,9%. Drugi wynik uzyskali studenci Uniwersytetu Warszawskiego (83,3%), następnie absolwenci Uniwersytetu Gdańskiego (80,5%) oraz Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (80,4%). Spośród uczelni z mniejszą liczbą studentów najlepsze wyniki osiągnęły osoby, które ukończyły Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie – aż 79,3% spośród nich pozytywnie zdało egzamin.
Zdecydowana większość osób przystępujących do tych egzaminów skończyła uczelnie publiczne, zaś kilkanaście procent uczelnie niepubliczne. Także zdawalność wśród absolwentów uczelni publicznych była wyższa.
Jak wskazuje ministerstwo, analizując średnią liczbę punktów uzyskanych przez kandydatów na aplikacje można zauważyć zależność między oceną ze studiów a uzyskaną liczbą punktów – im wyższa ocena na studiach, tym zauważalnie wyższa liczba punktów zdobytych podczas egzaminu wstępnego.
Istnieje także zależność między odsetkiem zdawalności a trybem, w którym absolwenci odbywali studia. Odsetek osób, które uzyskały wynik pozytywny i studiowały stacjonarnie, był wyższy.
Najwyższa zdobyta liczba punktów wyniosła 147 i uzyskała ją absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego w ramach Komisji Egzaminacyjnej ds. Aplikacji Radcowskiej w Warszawie. Kolejnym najwyższym wynikiem było 145 punktów, które uzyskały trzy osoby: absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie (zdawała na aplikację adwokacką w Krakowie), absolwentka Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach (zdawała na aplikację radcowską w Gdańsku) oraz absolwentka Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (zdawała na aplikację radcowską w Warszawie).
Statystyczny aplikant
Z analizy przeprowadzonej przez ministerstwo wynika, że statystyczny kandydat na aplikacje w 2025 roku: ukończył studia stacjonarne (64,4%); na uczelni publicznej (76,9%); na Uniwersytecie Warszawskiem (9,7%); w 2025 roku (53,7%); z oceną dobry plus na dyplomie (34,2%); zdawał w Warszawie (33%); na aplikację radcowską (49,7%), jest kobietą (60,8%).
Natomiast statystyczny aplikant ukończył studia stacjonarne (70%); na uczelni publicznej (82,9%); na Uniwersytecie Warszawskiem (11,8%); w 2025 roku (61,3%); z oceną bardzo dobry na dyplomie (35,5%); zdał w Warszawie (33,4%); na aplikację radcowską (51%), jest kobietą (59,4%).
Egzamin wstępny 2026
Departament Zawodów Prawniczych w Ministerstwie Sprawiedliwości poinformował, że przeprowadzenie egzaminów wstępnych na aplikacje: adwokacką, radcowską, notarialną oraz komorniczą w roku 2026 jest planowane na 26 września 2026 r.
Oficjalne ogłoszenia o egzaminach wstępnych na te aplikacje Minister Sprawiedliwości zamieści do 30 czerwca 2026 roku w Biuletynie Informacji Publicznej.
Egzaminy od 20 lat
Egzaminy na „korporacyjne” aplikacje prawnicze – radcowską, adwokacką i notarialną – organizowane są przez Ministra Sprawiedliwości od 2006 r. Od 2008 r. Minister Sprawiedliwości przeprowadza także egzamin na aplikację komorniczą. W tym okresie do egzaminów przystąpiło łącznie 171 409 osób. Zdawalność wyniosła przez wszystkie lata ok. 48,6 %, co oznacza, że na aplikacje dostało się w tym czasie 83 316 osób.
Konferencja z przedstawicielami prawniczych samorządów zawodowych
4 marca br. przedstawiciele Ministerstwa Sprawiedliwości spotkali się z dziekanami wydziałów prawa uczelni publicznych i niepublicznych oraz przedstawicielami prawniczych samorządów zawodowych, by omówić wyniki egzaminów wstępnych na aplikacje prawnicze, które odbyły się 27 września 2025 r.
XVI już konferencję, która odbywała się w Ośrodku Szkolenia Służby Więziennej w Popowie, otworzyła wiceministra sprawiedliwości Maria Ejchart. W spotkaniu wzięli udział przedstawiciele władz ponad 40 uniwersytetów i uczelni wyższych prowadzących studia na kierunku prawo. Krajową Radę Radców Prawnych reprezentowali: Prezes KRRP Włodzimierz Chróścik, Wiceprezes KRRP Bartosz Opaliński, przewodnicząca Komisji Aplikacji KRRP Agnieszka Sołtys oraz przewodnicząca Komisji Praw Człowieka KRRP Ewelina Cała-Wacinkiewicz. Inne samorządy prawnicze reprezentowali m.in. prezes Naczelnej Rady Adwokackiej Przemysław Rosati, prezes Krajowej Rady Notarialnej Aleksander Szymański oraz prezes Krajowej Rady Komorniczej Adam Derda. W konferencji wzięli udział także przedstawiciele Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury.
Od 2008 roku w Ministerstwie Sprawiedliwości sporządzana jest szczegółowa analiza wyników oraz profilu kandydatów na aplikacje. Wnioski są przedmiotem dyskusji przedstawicieli tych środowisk. Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje, że wyniki egzaminów absolwentów uczelni prawniczych to cenne źródło informacji, pozwalające dokonać statystycznej oceny jakości przygotowania do egzaminów.
Jak podkreślają przedstawiciele samorządu radców prawnych, jednym z kluczowych wniosków płynących z tegorocznej konferencji jest utrzymująca się stabilność wyborów kandydatów. Pomimo obserwowanego od kilku lat spadku ogólnej liczby osób przystępujących do egzaminów wstępnych proporcje między poszczególnymi aplikacjami pozostają w zasadzie niezmienne. Aplikacja radcowska nieprzerwanie przyciąga największą liczbę kandydatów i to na niej najwięcej osób decyduje się rozpocząć szkolenie zawodowe.
Zaprezentowane dane potwierdzają więc utrwalony układ preferencji wśród absolwentów prawa, który nie ulega istotnym wahaniom mimo zmieniających się uwarunkowań rynkowych. Jednocześnie są one punktem wyjścia do szerszej dyskusji – zarówno o przebiegu tegorocznego egzaminu, jak i o długofalowych trendach widocznych na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat, w tym o kierunkach rozwoju poszczególnych zawodów prawniczych i ich roli na rynku usług prawnych.
