To, co w toku prac Krajowej Rady Radców Prawnych potocznie określane jest mianem „małej nowelizacji” ustawy o radcach prawnych, w praktyce jest istotnym krokiem w kierunku głębszej reformy zawodu i samorządu radców prawnych.
16 października br. sejmowa Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka podjęła inicjatywę ustawodawczą opartą na projekcie przygotowanym przez samorząd radcowski.
Celem proponowanych rozwiązań jest dostosowanie regulacji do współczesnych warunków społeczno-
-gospodarczych, wzmocnienie zaufania do zawodu oraz zwiększenie efektywności działania organów samorządu.
– Ta nowelizacja jest pozornie niewielka, ale dotyka kluczowych obszarów naszego funkcjonowania – od ochrony danych przez ubezpieczenia po odpowiedzialność dyscyplinarną i ochronę tytułu zawodowego – podkreśla Prezes KRRP r. pr. Włodzimierz Chróścik. – Traktujemy ją jako konkretną odpowiedź na sygnały z praktyki i oczekiwania radców prawnych oraz ich klientów, a jednocześnie jako pierwszy, bardzo ważny krok na drodze do szerszej reformy ustawy o radcach prawnych.
Procedowane w ramach komisji sejmowej zmiany mają wzmacniać ochronę interesu publicznego, zapewniać większą przejrzystość funkcjonowania zawodu i adekwatnie reagować na nadużycia godzące w zaufanie do tytułu zawodowego.
Prezes KRRP zwraca przy tym uwagę, że obecne zmiany nie wyczerpują potrzeb regulacyjnych zawodu. – Dzięki tej nowelizacji porządkujemy szereg kluczowych kwestii, ale doskonale wiemy, że rzeczywistość, w której pracują radcowie prawni, zmieniła się znacznie bardziej niż sama ustawa – wskazuje Włodzimierz Chróścik. – Dlatego traktujemy ten projekt jako fundament pod nową, kompleksową ustawę, która odpowie na wyzwania nowoczesnego rynku usług prawnych, cyfryzacji i rosnących oczekiwań obywateli.
Następnym etapem prac legislacyjnych ma być przygotowanie projektu nowej ustawy o radcach prawnych. Jej celem będzie stworzenie nowoczesnych, spójnych ram prawnych dla zawodu radcy oraz dla funkcjonowania samorządu. Planowany zakres zmian ma mieć charakter systemowy i obejmować m.in.:
- doprecyzowanie statusu radcy prawnego jako zawodu zaufania publicznego, w szczególności w obszarze niezależności, tajemnicy zawodowej i standardów rzetelności zawodowej,
- aktualizację modelu wykonywania zawodu – zarówno w odniesieniu do świadczenia pomocy prawnej, jak i innych czynności oraz dopuszczalnych form wykonywania zawodu,
- doprecyzowanie statusu, struktury, zadań i kompetencji samorządu zawodowego, tak aby jasno określić jego rolę w kształtowaniu i przestrzeganiu prawa, zasad praworządności oraz w funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości,
- uporządkowanie zasad sprawowania pieczy nad wykonywaniem zawodu, w tym nadzoru nad jego wykonywaniem oraz władzy dyscyplinarnej.
Nowa ustawa ma być odpowiedzią zarówno na zmieniające się otoczenie prawne i technologiczne, jak i na oczekiwania samych radców prawnych oraz ich klientów.
– Potrzebujemy regulacji, która nie tylko nadąża za zmianami, ale je wyprzedza – zaznacza Prezes KRRP Włodzimierz Chróścik. – Nowa ustawa o radcach prawnych powinna umacniać naszą pozycję jako zawodu zaufania publicznego, ale też zapewniać nam warunki do świadczenia nowoczesnych, wysokojakościowych usług prawnych. Chodzi o to, by samorząd miał skuteczne narzędzia pieczy nad zawodem, a obywatele realną gwarancję profesjonalnej i bezpiecznej pomocy prawnej.
Prace nad nową ustawą znajdują się obecnie na etapie regularnych uzgodnień w ramach Krajowej Rady Radców Prawnych.
Piotr Olszewski
Najważniejsze kierunki zmian
Mała nowelizacja obejmuje szereg zmian o charakterze porządkującym, doprecyzowującym i modernizującym. Ich wspólnym mianownikiem jest wzmocnienie standardów wykonywania zawodu oraz usprawnienie działania samorządu. W szczególności przewidziano:
- cyfryzację pracy organów samorządu: możliwość zdalnych i hybrydowych obrad oraz podejmowania uchwał w trybie obiegowym przez organy samorządu i prezydia KRRP oraz rad okręgowych izb, wraz z doprecyzowaniem zasad podpisywania uchwał,
- jednoznaczne uregulowanie statusu osoby wpisanej na listę radców prawnych, która oczekuje na złożenie ślubowania – z zachowaniem prawa do wykonywania uprawnień aplikanta radcowskiego,
- zwiększenie skuteczności postępowań dyscyplinarnych poprzez zapewnienie natychmiastowej wykonalności prawomocnych, kończących postępowanie orzeczeń Wyższego Sądu Dyscyplinarnego oraz zniesienie bezwzględnej suspensywności kasacji,
- istotne zaostrzenie sankcji za nieuprawnione posługiwanie się tytułem „radca prawny” – podniesienie górnej granicy grzywny z 1 tys. zł do 100 tys. zł oraz wprowadzenie możliwości orzeczenia kary ograniczenia wolności,
- doprecyzowanie zasad przetwarzania danych osobowych przez organy samorządu, tak aby były one lepiej dostosowane do specyfiki zawodu radcy prawnego i pełniej realizowały standardy RODO,
- wprowadzenie obowiązku zawierania przez Krajową Izbę Radców Prawnych umów ubezpieczenia OC na rzecz radców prawnych.
