Polska od 22 lat jest członkiem Rady Adwokatur i Stowarzyszeń Prawniczych Europy (CCBE). Delegację do CCBE tworzą Krajowa Izba Radców Prawnych oraz Naczelna Rada Adwokacka. Oba samorządy przewodniczą jej rotacyjnie, współdziałając i uzgadniając stanowisko Polski.
Komitet Kształcenia Zawodowego (Training Committee)
17 lutego br. na spotkaniu komitetu uczestnicy skoncentrowali się na przygotowaniach do ważnej dla szkolenia radców prawnych i adwokatów konferencji „European Judicial Training: Creating a Supportive Environment for DigitalJustice@2030”, która odbyła się pod koniec lutego w Nikozji na Cyprze. Celem konferencji było stworzenie środowiska sprzyjającego wdrażaniu Strategii KE CyfrowaSprawiedliwość@2030. W trakcie spotkania komitetu przeprowadzono dyskusję wokół 15 punktów strategii wskazanych przez Komisję Europejską. Podkreślono, że określenie ról i odpowiedzialności podmiotów krajowych będzie wymagać uwzględnienia ich kompetencji oraz środków finansowych, jakimi dysponują.
W kontekście wdrażania strategii KE prace będą realizowane według mapy drogowej (road map) dla działań samorządów prawniczych. Potwierdzono, że podczas konferencji w Nikozji członkowie Komitetu ds. Szkoleń omówią możliwe aktywności samorządów prawniczych oraz CCBE w ramach wypracowanej agendy.
Stała delegacja CCBE przy TSUE i sądzie EFTA (PD Lux)
Na lutowym spotkaniu członkowie komitetu podsumowali grudniowe spotkanie CCBE z sędziami i personelem TSUE, SUE i Sądu EFTA w Luksemburgu, na którym rozmawiano o ważnych dla radców prawnych i adwokatów decyzjach i działaniach luksemburskich sądów, w tym o ważnej zmianie umożliwiającej stronie wyznaczenie nowego pełnomocnika, jeśli z jakichś względów okaże się, że aktualny nie spełnia wymogów „niezależności” lub „reprezentowania” w kontekście art. 19 statutu TSUE. Wskazano na możliwość zapoznania się na stronie TSUE z pisemnymi stanowiskami stron w zakończonych postępowaniach „prejudycjalnych” (w tym stanowiskiem państw członkowskich i instytucji), co jeszcze kilka miesięcy temu nie było możliwe, oraz na szerokie informowanie przez TSUE o swojej aktywności (streaming części rozpraw; ogłaszanie wyroków online; komunikaty prasowe; omówienie najnowszych i najważniejszych wyroków przez sędziów; prezentacja działania poszczególnych służb Trybunału i Sądu UE w formie wywiadów z ich personelem). Członkowie PD Lux zwrócili także uwagę na słabości nowego systemu wyszukiwania spraw, ostatnio wprowadzonego w TSUE, i z akceptacją przyjęli przywrócenie działania poprzedniej, bardziej skutecznej wyszukiwarki, do czasu poprawienia działania nowego narzędzia.
Komitet PECO (Komitet do spraw samorządów prawniczych w krajach spoza Unii Europejskiej)
W pierwszej części posiedzenia Komitetu PECO 11 lutego wystąpił przedstawiciel Komisji Europejskiej T. Hagleitner, dyrektor Wydziału Strategii Rozszerzenia Europy.
Jest już tradycją, że co roku na posiedzeniu PECO przedstawiana jest sytuacja w krajach kandydujących do UE w celu zmobilizowania środowiska prawniczego do wspierania zmian adaptacyjnych, a w szczególności podejmowania wszelkich możliwych działań w celu zapewnienia prawidłowych standardów w samorządach prawniczych, dostępu do wymiaru sprawiedliwości i praworządności w możliwie najszerszym zakresie.
Przedstawiciel komisji stwierdził, że w obliczu napięć geopolitycznych polityka rozszerzenia stała się kluczowym narzędziem wzmacniania bezpieczeństwa, stabilności i odporności Europy. Kraje kandydujące muszą wykazać trwałe reformy w obszarze rządów prawa, demokracji i administracji publicznej. Unia przygotowuje się instytucjonalnie i finansowo do przyjęcia nowych członków.
Od 2024 r. proces przygotowań do rozszerzenia przyspieszył. Fundamentami procesu akcesyjnego są niezależność sądownictwa, profesjonalizacja administracji, ochrona praw podstawowych, stabilność instytucji demokratycznych.
W ostatnim roku największe postępy w powyższym zakresie osiągnęły: Czarnogóra, Albania, Mołdawia, Ukraina, a największy regres wystąpił w Gruzji, a częściowo w Serbii i Turcji.
Wśród chwalonych państw znalazły się m.in. Ukraina (reformy prowadzone są mimo wojny – przyjęto mapy drogowe dotyczące rządów prawa i administracji; kluczowe wyzwanie to konsekwentna walka z korupcją i zapobieganie regresowi) oraz Mołdawia (szybka integracja – znaczące przyspieszenie reform, wynik wyborów w 2025 r. potwierdził proeuropejski kurs).
W ramach kolejnego punktu posiedzenia komitetu przedstawiciel samorządu adwokatów w Gruzji, nowo wybrany prezes, Irakli Kandashvili przedstawił informację na temat obecnej sytuacji w wymiarze sprawiedliwości, w szczególności sytuacji prawników. Poinformował on także o działaniach edukacyjnych w ramach samorządu, organizowanych konferencjach, rozwijaniu kontaktów międzynarodowych oraz przestrzeganiu przez samorząd standardów europejskich. Zdaniem nowego prezesa prawa prawników w Gruzji nie są zagrożone.
W następnym punkcie Komitetu PECO wiceprezes samorządu ukraińskiego Valentin Gwozdij wskazał, że z inicjatywy samorządu prawniczego powstała grupa robocza, w której biorą udział – oprócz członków władz samorządu – członkowie parlamentu oraz międzynarodowi eksperci (w tym reprezentująca KIRP r. pr. Maria Ślązak). Grupa ta sporządzi rekomendacje zmian, jakie muszą być wprowadzone w Ukrainie, aby wypełnić do końca tego roku postanowienia wydanej przez Komisję Europejską „mapy drogowej”. Z kolei przedstawiciel Serbii, dziekan adwokatury w Belgradzie, ze smutkiem poinformował o kompletnym braku reform w jego kraju.
Komitet AML
Na lutowym posiedzeniu komitet skoncentrował się na dalszej analizie projektu noty interpretacyjnej CCBE dotyczącej art. 70 rozporządzenia AML, w szczególności na tych elementach dokumentu, które dotychczas nie uzyskały konsensusu między delegacjami.
W toku dyskusji uzgodniono szereg poprawek redakcyjnych i merytorycznych, w tym doprecyzowania w zakresie relacji między obowiązkiem raportowania podejrzanych transakcji (STR) a wyjątkami wynikającymi z tajemnicy zawodowej. Jeżeli postęp prac na to pozwoli, dokument zostanie przedłożony do zatwierdzenia przez Komitet Stały CCBE pod koniec marca br.
Komitet wymienił także informacje dotyczące stanu wdrażania pakietu AML w poszczególnych państwach członkowskich, w tym w kontekście nadzoru nad samorządami zawodowymi pełniącymi funkcję organów nadzorczych. Ustalono, że komitet będzie kontynuował monitoring krajowych procesów legislacyjnych, w szczególności rozwiązań dotyczących nadzoru nad samorządami zawodowymi oraz rozdziału kompetencji między organami publicznymi a izbami zawodowymi. Przeprowadzono wstępną dyskusję nad możliwością opracowania zbioru dobrych praktyk (best practices), które mogłyby być wykorzystywane przez samorządy zawodowe na etapie implementacji pakietu AML.
Komitet Przyszłości Usług Prawnych
Zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami komitet ulega rozwiązaniu. Jednocześnie powołana została sieć ekspertów. Jej celem będzie przekazywanie informacji na temat perspektywy krajowej, a także „dostarczanie inspiracji” dla CCBE (np. w zakresie ważnych bolączek dotyczących przyszłości zawodu czy innowacji w zakresie świadczenia usług prawnych).
Komitet IT/Komitet ds. Inwigilacji (połączone posiedzenie)
Merytoryczne działania podczas posiedzenia obu komitetów skupione były wokół:
- Digital Omnibus (Data and AI) – w toku obrad ustalone zostało finalne brzmienie stanowiska CCBE, które zostało przekazane Komisji Europejskiej;
- zagadnienia przenoszenia usług mailowych Microsoft do chmury (które powoduje, że używanie MS Outlook nawet dla swojej prywatnej, kancelaryjnej domeny będzie powodowało przetransferowanie danych otrzymywanych i wysyłanych na serwery Microsoftu, co jest potencjalnym zagrożeniem dla tajemnicy zawodowej). CCBE jest w toku rozmów z Microsoft. Na obecną chwilę uzyskano potwierdzenie od Microsoft, że aby móc korzystać lokalnie z poczty Outlook, konieczne jest korzystanie z klasycznej aplikacji (nieprzełączanie się na nowy MS Outlook), jednak Microsoft będzie ją wspierał tylko do 2029 r. CCBE chce połączyć swoje siły z innymi organizacjami i wystosować wspólne stanowisko;
- działań w obszarze e-evidence i CSA, instrumentów w obszarze cyfryzacji sądownictwa oraz najnowszego orzecznictwa w zakresie nowych technologii.
Komitet Stały CCBE
Podczas odbywającego się w Wiedniu 12 lutego Komitetu Stałego CCBE w pięknych wnętrzach Pałacu Ferstel delegacje narodowe dyskutowały nad:
- priorytetami rocznymi (ratyfikacja i popularyzacja Konwencji Rady Europy o ochronie zawodu prawnika w państwach członkowskich RE oraz poza Europą; współpraca z Radą Europy w zakresie ochrony praw człowieka; przygotowanie i przyjęcie wieloletniego programu szkoleń dla prawników w różnych dziedzinach prawa, we współpracy z instytucjami UE) oraz
- priorytetami wieloletnimi CCBE (nowa strategia CCBE oraz ochrona poufności danych w internecie).
Komitet stały przyjął także stanowisko w sprawie próby rozszerzenia uznawania kwalifikacji zawodowych prawników spoza Unii, ochrony poufności danych klienta w sprawach podatkowych oraz w sprawie przystąpienia w charakterze interwenienta do sprawy przed ETPC – REGVAR przeciwko Słowenii.
Mecenas Przemysław Rosiak przedstawił delegatom wnioski z grudniowego spotkania CCBE z sędziami i personelem TSUE, SUE i Sądu EFTA w Luksemburgu.
W drugiej części spotkania delegaci omawiali możliwości zwiększenia zakresu szkoleń dla radców prawnych i adwokatów w ramach Wieloletnich Ram Finansowych 2028–2034. W dyskusji tej wzięli także udział prezesi europejskich samorządów prawniczych, w tym Wiceprezes KRRP Tomasz Scheffler, oraz członkowie polskiej delegacji: mec. Przemysław Kamil Rosiak oraz mec. Maria Ślązak (była prezes CCBE).
Przemysław Kamil Rosiak
członek polskiej delegacji do CCBE, przewodniczący PD Lux CCBE
Artykuł powstał we współpracy z radczyniami prawnymi – członkiniami ww. komitetów CCBE: Agnieszką Sołtys, Marią Ślązak, Marią Dymitruk i Magdaleną Bartosiewicz.
