Edukacja prawna w Polsce przestaje być wyłącznie domeną uczelni i specjalistów. Coraz częściej staje się realnym narzędziem budowania świadomego społeczeństwa – takiego, które zna swoje prawa, rozumie obowiązki i potrafi reagować w sytuacjach zagrożenia. Krajowa Izba Radców Prawnych od lat konsekwentnie rozwija działania, które przybliżają prawo różnym grupom społecznym.
Dbamy o podnoszenie wiedzy i świadomości prawnej obywateli, ponieważ wierzymy, że edukacja prawna pomaga lepiej rozumieć swoje prawa i obowiązki, podejmować świadome decyzje i unikać wielu codziennych problemów. Pokazujemy Polakom, że prawo ma realną moc i wpływ na ich codzienne życie, a zawód radcy prawnego to zawód zaufania publicznego – blisko ludzi i ich spraw – mówi Włodzimierz Chróścik, Prezes KRRP. – Edukacja prawna to inwestycja w świadome i bezpieczne społeczeństwo. Dlatego angażujemy się w działania edukacyjne i dzielimy się wiedzą przez cały rok – w szkołach, społecznościach lokalnych, na uczelniach i podczas wydarzeń kulturalnych – dodaje prezes KRRP.
Młodzież i prawo – inwestycja w przyszłość
Jednym z wyzwań jest dotarcie do młodego pokolenia i pokazanie, że prawo nie jest abstrakcyjnym zbiorem przepisów, lecz narzędziem, które wpływa na codzienne życie. Dlatego od lat rozwijamy Ogólnopolską Akademię – Konkurs Wiedzy o Prawie. Finał XI edycji, który odbył się 30 marca w Sejmie RP, był nie tylko zwieńczeniem rywalizacji, lecz także ważnym doświadczeniem edukacyjnym.
– Chcemy, aby młodzi ludzie nie tylko znali przepisy, lecz także potrafili je rozumieć i stosować w praktyce. To właśnie te kompetencje są fundamentem świadomego uczestnictwa w życiu publicznym. Inwestując w edukację młodzieży, inwestujemy w przyszłość państwa prawa. To oni będą wkrótce podejmować decyzje jako obywatele, przedsiębiorcy czy prawnicy – podkreśla Jakub Puszkarski, Wiceprezes KRRP, odpowiedzialny za edukację prawną.
Z roku na rok rośnie nie tylko zainteresowanie konkursem, ale także poziom merytoryczny rozgrywek. Do XI edycji zgłosiło się prawie 1,4 tys. uczniów z całej Polski, w tym 565 osób ze szkół podstawowych i 798 ze szkół ponadpodstawowych. Społeczność 12,5 tys. uczniów, którzy dotychczas wzięli udział w Akademii, to dowód, że młodzież chce rozumieć prawo i angażować się w sprawy publiczne.
Prawo w szkołach – budowanie świadomości od najmłodszych lat
Edukacja prawna powinna być obecna także tam, gdzie młodzi ludzie spędzają najwięcej czasu – w szkołach. Dlatego angażujemy się w inicjatywy związane z Dniem Edukacji Prawnej, współpracując z Ministerstwem Sprawiedliwości oraz innymi podmiotami środowiska prawniczego. W ramach tego projektu radcowie prawni prowadzą lekcje prawa w całej Polsce, pokazując młodym ludziom, że prawo nie jest oderwane od rzeczywistości. Dotyczy ich codziennych wyborów – relacji z innymi, korzystania z Internetu, odpowiedzialności za własne działania.
W tym roku, aby dotrzeć także do tych uczniów, z którymi nie udało się spotkać w ramach zajęć stacjonarnych, włączyliśmy się w przygotowanie ogólnopolskiej lekcji zdalnej, zainicjowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Wykorzystano narzędzia online, które pozwalają dotrzeć do tysięcy młodych ludzi jednocześnie. Zajęcia przygotowano w atrakcyjnej formule quizu, angażującej uczniów i pokazującej praktyczne aspekty prawa. W nagraniu udział wzięli przedstawiciele wszystkich zawodów prawniczych, a zawód radcy prawnego reprezentowała r. pr. Marta Kancelarczyk.
– Widzimy, jak duża jest potrzeba edukacji prawnej. Istotne są zarówno bezpośrednie spotkania z młodzieżą, jak i nowoczesne formy nauki. Lekcja zdalna pokazała, że możemy skutecznie łączyć wiedzę prawniczą z przystępną formą przekazu i docierać do młodzieży na niespotykaną dotąd skalę. Dziękujemy wszystkim zaangażowanym radcom prawnym – podsumowuje Wiceprezes Jakub Puszkarski.
Tegoroczna edycja projektu była rekordowa. Działaniami edukacyjnymi objęto blisko 220 tys. osób – ponad dwa razy więcej niż w ubiegłym roku (95,4 tys.). W lekcjach prowadzonych w szkołach udział wzięło 78 779 uczniów z 1258 szkół z 632 miejscowości. W ogólnopolskiej lekcji zdalnej uczestniczyło 102,6 tys. uczniów z 2612 szkół. Natomiast w wydarzeniach organizowanych przez 163 sądy udział wzięło ponad 38 tys. osób. Radcowie prawni odwiedzili 177 szkół, gdzie dzielili się wiedzą z blisko 9 tys. uczniów z całej Polski.
Seniorzy i bezpieczeństwo – odpowiedź na współczesne zagrożenia
Współczesne wyzwania, zwłaszcza rozwój technologii i rosnąca liczba oszustw, sprawiają, że szczególnego wsparcia wymagają osoby starsze. Dlatego wspólnie z Policją zrealizowaliśmy akcję „Nie daj się oszukać! Razem bezpieczni”, prowadzoną w ramach programu „Niebieski Parasol Radcy Prawnego”. Inicjatywa była skierowana do osób dorosłych, w szczególności seniorów – grupy narażonej na różne formy przestępczości, w tym oszustwa przenoszące się do przestrzeni cyfrowej. Celem projektu było zwiększenie świadomości prawnej uczestników oraz wzmocnienie ich bezpieczeństwa zarówno w codziennych sytuacjach, jak i w środowisku online.
W ramach akcji na terenie całego kraju zorganizowano spotkania edukacyjne, m.in. na uniwersytetach trzeciego wieku, w domach kultury oraz klubach seniora. Łącznie przeszkolono ponad 2,5 tys. osób. Uczestnicy zdobyli praktyczną wiedzę dotyczącą ochrony danych osobowych, zasad bezpiecznego korzystania z Internetu, rozpoznawania metod stosowanych przez sprawców (takich jak oszustwa „na wnuczka”, „na policjanta” czy phishing), a także sposobów reagowania w sytuacjach zagrożenia.
Wiceprezes Jakub Puszkarski zaznacza: – Chcemy wspierać bezpieczeństwo prawne wszystkich obywateli. Dlatego kierujemy nasze działania także do seniorów, którzy w dynamicznie zmieniającym się świecie potrzebują szczególnego wsparcia. Podczas spotkań radcowie prawni i policjanci przekazywali praktyczną wiedzę – jak rozpoznawać oszustwa, chronić dane osobowe, reagować w sytuacjach zagrożenia. Pokazaliśmy uczestnikom konkretne sytuacje i uczyliśmy, jak się w nich zachować.
Edukacja prawna jako fundament społeczeństwa
Zmieniająca się rzeczywistość – cyfryzacja, nowe formy komunikacji, rosnąca liczba regulacji – sprawia, że brak wiedzy prawnej może prowadzić do realnych konsekwencji. Od problemów w życiu codziennym przez konflikty społeczne aż po zagrożenia finansowe. Świadomość prawna przekłada się bezpośrednio na jakość życia obywateli. Osoby, które znają swoje prawa, są bardziej aktywne, bezpieczne i odporne na manipulacje.
Jednocześnie rosnąca dostępność porad prawnych w Internecie wymaga szczególnej ostrożności. Choć sieć daje szybki dostęp do informacji, nie zawsze idą za tym ich rzetelność i wiarygodność. Dlatego tak ważne jest korzystanie ze sprawdzonych źródeł i wsparcia profesjonalistów. W tym kontekście istotną rolę odgrywają działania edukacyjne oraz kampanie, takie jak „Nie słuchaj złych rad”, które promują świadome podejście do porad prawnych i wskazują bezpieczne rozwiązania – m.in. wyszukiwarkę szukajradcy.pl, umożliwiającą znalezienie zweryfikowanego radcy prawnego.
Edukacja przez cały rok – prawo dostępne dla każdego
Działania samorządu radcowskiego nie ograniczają się do jednego dnia czy wybranych projektów. Radcowie prawni edukują przez cały rok, docierając do różnych grup społecznych, i obecni są tam, gdzie toczy się życie społeczne. Dlatego uczestniczymy w wydarzeniach i festiwalach – takich jak Open’er Festival, Pol’and’Rock Festival czy CieszFanów Festiwal, by rozmawiać o prawie w różnych przestrzeniach, bo prawo dotyczy każdego z nas.
Nasze działania mają więc wymiar nie tylko edukacyjny, lecz także społeczny i systemowy. Budujemy:
- odpowiedzialne postawy obywatelskie,
- większe zaufanie do prawa i instytucji,
- bezpieczeństwo w codziennym życiu,
- przyszłe kadry prawnicze.
Jako samorząd radców prawnych traktujemy edukację prawną jako integralną część naszej misji publicznej. Nie chcemy, by prawo było postrzegane jako coś odległego i niezrozumiałego. Naszym celem jest przybliżenie go ludziom i pokazanie, że może być realnym wsparciem w codziennym życiu.
Anna Wrzosk-Piechowska
Dział Komunikacji, Promocji Zawodu i Edukacji Prawnej KIRP
