OBSiL co miesiąc analizuje kilkadziesiąt projektów aktów prawnych i przygotowuje
do nich opinie. Przedstawiamy najważniejsze z nich, przygotowane
w okresie marzec–kwiecień 2026 r.
n Opinia do projektu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości zmieniającego rozporządzenie – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (nr w wykazie prac legislacyjnych: B972)
Projekt oceniono pozytywnie. W opinii wskazano, że projekt ma charakter w znacznej części porządkujący i dostosowujący, a jego zasadniczym celem jest usunięcie niespójności powstałych w wyniku zmian ustawowych oraz wcześniejszych nowelizacji Regulaminu urzędowania sądów powszechnych. Oceniono, że w tym zakresie projekt zasługuje na aprobatę, gdyż zmierza do zapewnienia spójności systemowej regulacji dotyczących organizacji i funkcjonowania sądów powszechnych. Jednocześnie wskazano, że projekt zawiera także rozwiązania o charakterze organizacyjnym i technicznym, dotyczące m.in. sposobu doręczania pism sądowych, sposobu przesłuchiwania uczestników postępowania czy też wyposażenia sal rozpraw. Wprowadzenie tego rodzaju regulacji w akcie wykonawczym oceniono jako uzasadnione, o ile pozostają one w granicach delegacji ustawowej oraz nie ingerują w materię zastrzeżoną dla ustaw procesowych.
n Opinia do prezydenckiego projektu ustawy z 19 lutego 2026 r. „o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki”
Projekt został w całości zaopiniowany negatywnie, a w konkluzji opinii stwierdzono m.in., że projekt utrwala, a nie usuwa trwający kryzys konstytucyjny w obrębie organów władzy sądowniczej w Polsce. Uznano, że projekt nie identyfikuje właściwie źródeł wieloletnich naruszeń ustrojowych w tym obszarze, lecz je normatywnie petryfikuje, wyłączając możliwość koniecznej ustrojowo sądowej kontroli spełnienia standardów konstytucyjnych, europejskich i unijnych w zakresie „sądu ustanowionego ustawą”.
n Opinia dotycząca projektu z dnia 8 stycznia 2026 r. ustawy o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (nr z wykazu prac legislacyjnych: UD366)
Zaproponowane w projekcie zmiany przyjęte zostały z aprobatą, gdyż mają na celu wypełnienie luki prawnej w zakresie ochrony życia rodzinnego dorosłych osób ubezwłasnowolnionych całkowicie. Wskazano, że obowiązujące przepisy regulują kontakty z bliskimi wyłącznie w odniesieniu do osób małoletnich, co powoduje brak podstaw prawnych do sądowego uregulowania kontaktów z osobą pełnoletnią pozostającą pod opieką. Oceniono, że uregulowanie tej kwestii w prawie, podobnie jak w obecnych przepisach dotyczących kontaktów z dziećmi, jest konieczne z punktu widzenia dobra osób ubezwłasnowolnionych. Zasygnalizowano jednocześnie możliwy brak spójności działań pomiędzy obecnym projektem a projektem ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji (nr z wykazu prac legislacyjnych: UD 80) przewidującym zniesienie instytucji ubezwłasnowolnienia.
n Opinia do projektu ustawy o zmianie ustawy o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej oraz niektórych innych ustaw (nr z wykazu prac legislacyjnych: UC122)
W opinii wskazano, że konieczne jest wprowadzenie do projektowanych regulacji jednoznacznych rozwiązań prawnych zapewniających pełną ochronę tajemnicy zawodowej radcy prawnego w kontekście stosowania mechanizmów identyfikacji elektronicznej oraz usług zaufania przewidzianych w eIDAS 2.0. W szczególności zaznaczono, że należy wprost przewidzieć wyłączenie lub odpowiednie ograniczenie obowiązków wynikających z eIDAS 2.0 w zakresie, w jakim ich realizacja mogłaby prowadzić do naruszenia tajemnicy zawodowej. Wskazano na konieczność istotnych doprecyzowań, w tym na kluczowe kwestie: zapewnienie pełnej ochrony tajemnicy zawodowej w kontekście mechanizmów identyfikacji elektronicznej, jednoznaczne określenie zasad odpowiedzialności za błędną identyfikację, uregulowanie wykorzystania danych z Europejskiego Portfela Tożsamości Cyfrowej w relacji pełnomocnik–klient oraz zagwarantowanie spójności rozwiązań eIDAS 2.0 z krajowymi procedurami oraz przepisami o ochronie danych osobowych.
n Opinia do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (druk sejmowy nr 2289)
W opinii wskazano, że bez wątpienia istnieje obiektywna potrzeba nowelizacji przepisów prawa pracy określających zakaz nierównego traktowania pracowników, zakaz dyskryminacji oraz mobbingu. Negatywnie oceniono natomiast projektowane zmiany przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Pozytywnie oceniono wprowadzenie obowiązku uprawdopodobnienia przez pracownika faktów leżących u podstaw zarzutów naruszania zasady równego traktowania lub złamania zakazu dyskryminacji, nowe ujęcie mobbingu oraz wyraźne wskazanie, że sprawcą opinii może być również podwładny. Krytycznie oceniono natomiast m.in.: wprowadzenie kwalifikowanych postaci dyskryminacji – dyskryminacji przez założenie oraz dyskryminacji przez skojarzenie, dodanie do Kodeksu pracy art. 183g, z którego wynika niejasny co do sposobu realizacji obowiązek pracodawcy, wprowadzenie obowiązku uwzględniania sytuacji pracownika przy ustalaniu mobbingu, co stoi w sprzeczności z wypracowanym w orzecznictwie modelem „ofiary rozsądnej”, określenie spraw, o których mowa w art. 943a § 1 Kodeksu pracy w brzmieniu wynikającym z art. 1 projektu ustawy w regulaminie pracy, określenie dolnej granicy zadośćuczynienia w przypadku mobbingu jako rozwiązania ograniczającego możliwość jego dostosowania do indywidualnej krzywdy.
Anna Grudzińska
