Polska od 22 lat jest członkiem Rady Adwokatur i Stowarzyszeń Prawniczych
Europy (CCBE). Delegację do CCBE tworzą Krajowa Izba Radców Prawnych
oraz Naczelna Rada Adwokacka. Oba samorządy przewodniczą jej rotacyjnie, współdziałając i uzgadniając stanowisko Polski.
Komitet Młodych Prawników
Na ostatnim posiedzeniu komitetu dyskusja koncentrowała się na bieżących wyzwaniach stojących przed młodymi stażem prawnikami w Europie, ze szczególnym uwzględnieniem równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, atrakcyjności zawodu oraz wpływu nowych technologii.
Omówiono przygotowania do szkolenia online „Maintaining High Performance at Low Risk: Achieving Work–Life Balance in Legal Practice” („Utrzymanie wysokiej wydajności przy niskim ryzyku: osiąganie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym w praktyce prawniczej”).
Kolejnym tematem dyskusji był obserwowany przez młodych prawników spadek atrakcyjności zawodu adwokata i radcy prawnego. Uczestnicy spotkania byli zgodni, że jest to problem palący i powszechny w wielu europejskich jurysdykcjach:
- Diagnoza: Zauważalne jest obniżenie motywacji wśród młodych prawników oraz rosnąca tendencja do zmiany ścieżki kariery (np. przechodzenie do sądownictwa lub innych sektorów gospodarki);
- Wyzwania: Zwrócono uwagę na konieczność walki ze stereotypami oraz potrzebę poprawy komunikacji i zrozumienia międzypokoleniowego wewnątrz struktur zawodowych;
- Proponowane rozwiązania: Zasugerowano stworzenie praktycznych materiałów wspierających (krótkie formy wideo, webinaria, wytyczne), spersonalizowanych pod kątem różnych grup docelowych: młodych prawników, kancelarii oraz partnerów zarządzających.
Trzecim tematem tego niezwykle ciekawego spotkania była sztuczna inteligencja (AI) wobec rozwoju zawodowego młodych prawników.
Dyskusja na temat AI objęła zarówno perspektywy, jak i zagrożenia dla początkujących prawników:
- Wpływ na rynek: Podkreślono długoterminowe skutki wdrożenia AI, w tym potencjalną presję na obniżanie kosztów usług prawnych;
- Kwestie etyczne: Zwrócono szczególną uwagę na zagadnienie odpowiedzialności zawodowej w przypadku wykorzystywania narzędzi AI przy świadczeniu doradztwa prawnego;
- Edukacja i kariera: Zauważono pilną potrzebę ponownego przemyślenia ścieżek kariery oraz metod kształcenia i zdobywania umiejętności w środowisku zdominowanym przez nowe technologie;
- Dalsze działania: Zaproponowano utworzenie niewielkich, wyspecjalizowanych grup roboczych. Ich zadaniem będzie opracowanie konkretnych propozycji działań na kolejne posiedzenia, przy jednoczesnym unikaniu dublowania prac innych komitetów CCBE zajmujących się sztuczną inteligencją.
Komitet ds. Migracji i Stała Delegacja CCBE do ETPC
22 maja 2025 r. dziewięć państw członkowskich UE – Austria, Belgia, Czechy, Dania, Estonia, Włochy, Łotwa, Litwa i Polska – opublikowało list otwarty, w którym wyraziło potrzebę „nowej refleksji” nad sposobem interpretacji Europejskiej konwencji praw człowieka (EKPC) przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, szczególnie w kontekście wyzwań związanych z migracją, w tym zabezpieczeń wydawanych przez trybunał. Sygnatariusze listu wskazali na konieczność większego poszanowania granic subsydiarności oraz krajowej tożsamości konstytucyjnej.W odpowiedzi na ten apel CCBE przyjęła w czerwcu 2025 r. stanowisko w obronie niezależności trybunału, podkreślając, że interpretacja konwencji nie może podlegać politycznemu wpływowi ze strony rządów. W swoim stanowisku CCBE wyraziła pełne poparcie dla ochrony praw człowieka, rządów prawa i niezależności sądów, wskazując, że interpretacja konwencji należy wyłącznie do sądów – zwłaszcza Europejskiego Trybunału Praw Człowieka – a nie do rządów państw.
Z kolei w grudniu 2025 r. ministrowie państw członkowskich Rady Europy postanowili, że zostanie przygotowany projekt deklaracji politycznej w sprawie migracji i Europejskiej konwencji praw człowieka. Komitet Sterujący Rady Europy ds. Praw Człowieka (CDDH) miał za zadanie podjąć działania następcze w tej sprawie. Dodatkowe spotkania CDDH odbywały się od stycznia do marca 2026 r. w celu przygotowania elementów do deklaracji politycznej, której przyjęcie zostało zaplanowane na maj tego roku. Stała Delegacja CCBE do ETPC oraz Komitet ds. Migracji wspólnie pracowały nad uwagami do tej deklaracji, które następnie zostały przyjęte w trybie obiegowym przez Komitet Stały CCBE i są już dostępne na stronie internetowej
CCBE.
Komitet IT i Komitet ds. Inwigilacji i Nadzoru
W kontekście głębokich przemian spowodowanych oddziaływaniem sztucznej inteligencji na systemy prawne potrzeba skoordynowanego europejskiego podejścia do suwerenności prawnej stała się kwestią priorytetową dla zawodów prawniczych.
Na tym tle francuska Conseil national des barreaux (CNB) organizuje Europejski Dzień Suwerenności Prawnej, we współpracy z Legal Data Space, delegacją adwokatury francuskiej w Brukseli i uniwersytecką katedrą NOMODIA, a także przy wsparciu brukselskiej izby adwokackiej, która będzie gospodarzem wydarzenia.
Konferencja odbędzie się 24 czerwca. Spotkanie zgromadzi przedstawicieli europejskich stowarzyszeń adwokackich, prawników, interesariuszy instytucjonalnych i ekspertów akademickich, w celu wypracowania europejskich ram rozwoju i zarządzania sztuczną inteligencją w dziedzinie prawa. Odbędzie się w języku angielskim i francuskim (z tłumaczeniem symultanicznym). Organizatorzy przewidują, że dyskusje skupią się w szczególności na:
1) warunkach zachowania widoczności, skuteczności i legitymacji prawa europejskiego w dobie sztucznej inteligencji;
2) środkach zapewniających, że prawo europejskie pozostanie dostępne, użyteczne i operacyjne w środowiskach cyfrowych dla wszystkich zainteresowanych;
3) określeniu odpowiednich prawnych i etycznych ograniczeń, regulujących rozwój i wykorzystanie sztucznej inteligencji w dziedzinie prawa;
4) identyfikacji konkretnych europejskich ram i struktur wymaganych do wspierania suwerenności prawnej w praktyce.
To wydarzenie ma być częścią szerszej europejskiej refleksji mającej na celu wspieranie zawodu prawnika w rozwiązywaniu strukturalnych następstw stosowania sztucznej inteligencji oraz przyczynianie się do pojawienia się wspólnego podejścia do zarządzania, wykorzystania i nadzoru nad technologiami w dziedzinie prawa.
Organizatorzy zapraszają do potwierdzenia obecności przez izby radcowskie i adwokackie za pośrednictwem linku: https://form.typeform.com/to/WVMsZnIq.
Przemysław Kamil Rosiak
członek KRRP oraz Polskiej Delegacji do CCBE
Artykuł powstał we współpracy z r. pr. Krzysztofem Jóźwiakiem, członkiem Komitetu Młodych Prawników.
